ADHD-topic

Als je nog eens tijd/toegang hebt om dat soort artikelen te delen later ben ik wel benieuwd! Want volgens mij wordt er al sinds de jaren 80 heel veel geld in onderzoek gepompt dat de neurobiologische achtergrond van DSM classificaties zoals ADHD zouden moeten ontrafelen, zonder resultaat.

Vaak worden er onjuiste conclusies getrokken in zo’n onderzoek, en als de onderzoekers (en tijdschriften, reviewers etc) er al contentieus mee omgaan wordt het wel verkeerd geïnterpreteerd door anderen. Zulk onderzoek wordt voor zover ik weet tot nu toe nog altijd gedaan door mensen met en mensen zonder het label ADHD op groepsniveau met elkaar te vergelijken. Vervolgens worden er soms (kleine) verschillen gevonden op groepsniveau, zoals gemiddeld genomen iets kleinere hersenen/hersendelen of minder dopamine in de hersenen, waaruit dan ten onrechte geconcludeerd wordt dat mensen met ADHD kleinere hersenen hebben/minder dopamine oid. Nog los van dat dat “bewijs” echt heel minimaal is, en bijvoorbeeld dan wel significant is als je alleen de jongens uit het onderzoek neemt en niet als je de meisjes neemt, kun je uit zulke vergelijkingen van gemiddelden op groepsniveau niet concluderen dat dat verschil op individueel niveau ook bestaat (en volgens mij is wel eens gepoogd zulk onderzoek op individueel niveau te doen en dan komt er dus niets uit).

Onderdeel van de hardnekkige mythe dat mensen met ADHD een tekort aan dopamine en noradrenaline hebben is dat medicatie tegen klachten die binnen de classificatie vallen, werken op die neurotransmitters. De conclusie wordt vaak getrokken dat een tekort (of andere verhouding) van die neurotransmitters het “ADHD-gedrag” veroorzaakt, maar dat iets werkt betekent niet dat het probleem een tekort was aan dat middel (paracetamol helpt tegen hoofdpijn, betekent dat dan dat de hoofdpijn veroorzaakt werd door een tekort aan paracetamol?).

(Excuses voor het essay. Dit is al tien jaar m’n favoriete onderwerp en tevens m’n grootste frustratie, want ik denk dat het om veel redenen heel schadelijk is om “de oorzaak” van klachten rondom psychiatrische classificaties ten onrechte in de hersenen te zoeken.

En disclaimer: het laatste wat ik wil is mensen hun klachten bagatelliseren! Dat heeft mijn inziens dus helemaal niets te maken met of er een oorzaak in de hersenen is of niet. Dat mensen serieus klachten ervaren is evident. Ik ben zelf twee jaar geleden trouwens ook geclassificeerd met adhd en gebruik nu ook medicatie e.d. en dat helpt mij erg.)

13 likes

Totaal niet wetenschappelijk maar ik kom deze vraag en dit onderwerp echt veel tegen op insta. Ik twijfel bij mijn eigen diagnose ook of het cptss is of echt add, maar heb het voor nu geaccepteerd in de hoop dat er ook trucjes zijn die helpen als je niet zozeer een aangeboren add hebt.

Ook gaat Gabor Maté uit van de veronderstelling dat ADHD geen aangeboren genetisch defect is maar tot uiting komt door inderdaad trauma en omgevingsfactoren.

3 likes

Ik sluit mij aan bij @Hippe_kikker, dat ik ook heb getwijfeld of de diagnose klopt omdat mijn symptomen ook verklaarbaar waren door heel aanwijsbare omgevingsfactoren, die mij heel erg hebben gevormd. Ik vond het boek Scattered van Gabor Maté (love die man) hierin heel verhelderend. Hij legt inderdaad uit hoe een omgeving een bepaalde kwetsbaarheid kan triggeren, hoe dan adhd gedrag kan ontstaan.

Laatst had De Dag een pocast over Adhd (#1917, iedereen aan de Ritalin) waarin een adhd behandelaar en onderzoeker aan het woord kwam. Hij zei (even in mijn eigen verwoording): het label is slechts een beschrijving van gedrag, de oorzaken van dat gedrag variëren tussen mensen en kunnen heel complex zijn. En dat de uitspraak “ik kan niet concentreren want ik heb adhd” niet klopt, omdat het label adhd alleen een gedragsbeschrijving is. Je zegt dan eigenlijk “ik kan niet contreren want ik kan niet concentreren”. Je kan je niet concentreren vanwege onderliggende redenen, en díe wil je onderzoeken voor jezelf. Ik vond dit echt een heel helpende take voor mijn eigen begrip van wat zo’n diagnose betekent. Het hielp ook mijn eigen gevoel dat een diagnose wel een heel makkelijke verklaring is en mijn eigen verantwoordelijkheid wegneemt, een beetje te ontmantelen. Sorry als het nog vaag klinkt hoe ik het uitleg. In elk geval wellicht een luistertip!

6 likes

Ik zit even te denken hoe ik het beste hier op kan reageren want er zit veel in je bericht dus ik ga maar gewoon ratelen oke? :joy:

echt heel lang onsamenhangend verhaal

Ik denk dat het om te beginnen echt heel belangrijk is om helder te hebben wat dsm classificaties zijn: een categorisering van gedrag (dat afwijkt van de norm). Dat geldt voor alle classificaties, dus het geldt voor adhd en het geldt voor persoonlijkheidsstoornissen etc. (het klinkt alsof je dit weet maar het is echt belangrijk om te houden als je nadenkt over psychiatrische stoornissen/classificaties en je niet te laten verleiden die classificaties tot een ding te maken).

Dit vind ik lastig, m’n gedachten hierover: kinderen die geadopteerd zijn gebruiken vaker ADHD medicatie dan kinderen die bij hun biologische ouders zijn opgegroeid; het is heel goed denkbaar dat dit (ook!) te maken heeft met het feit dat adoptiekinderen in hun vroege leven stressvolle gebeurtenissen hebben meegemaakt. Waarom ik het aanhaal is dat ik bedoel te zeggen is dat het natuurlijk goed mogelijk(/waarschijnlijk) is dat bepaald gedrag dat we adhd noemen (voor een deel) een gevolg is van de omgeving/vroege ervaringen. Datzelfde geldt natuurlijk voor persoonlijkheidsproblematiek. Gedrag dat daaronder valt komt voor het overgrote deel natuurlijk ook voort uit ervaringen uit de vroege kindertijd.

Als de mensen om je heen er tegenaan lopen dat ze zich niet goed kunnen concentreren (bijvoorbeeld) en ritalin/dexamfetamine helpt daarbij, tja, waarom niet? Die medicatie is sowieso symptoombestrijding, en geen oplossing oid. Ik heb dus op m’n 29e de classificatie adhd gekregen omdat m’n therapeut er mee kwam dat ze vermoedde dat dat misschien wel “speelde”; mega conflict voor mij want ik ervaar wel concentratieproblemen etc maar dacht inderdaad dat dat meer te maken had met (faal)angst, hoge eisen etc. Nouja onderzoek gedaan, ook met m’n moeder over mijn kindertijd en dat ik daar al dromerig was en enorm rommelig en rigide etc en met mn partner over nu etc en daar kwam dus inderdaad adhd “uit”. Ik vond dit heel ingewikkeld omdat ik vond dat ik er geen recht op had om medicatie te gebruiken maar ik probeer het nu een jaar en het helpt mij heel erg op het gebied van concentreren, dagelijkse taken uitvoeren, etcetera. En dat is eigenlijk het enige wat telt, wat zijn je klachten en wat helpt tegen die klachten? Maar ik heb zeker ook andere klachten en daar heb ik ander soort hulp bij nodig (waarover later meer lol :joy:)

Ik denk dat classificeren/labelen sowieso niet helpt bij het begrijpen of pinpointen van het kernprobleem, omdat het labelen echt niets anders is dan gedrag beschrijven. Labels zeggen sowieso niets over de oorzaak; in feite zijn alle labels een blanket term die niets zeggen over wat er onder ligt. Als je een persoonlijkheidsstoornis hebt, dan zegt dat label eigenlijk niets over jou en hoe je geholpen kan worden. Natuurlijk is zo’n label vaak wel een startpunt voor hulp, niettemin door hoe de zorg is ingericht, dus als je gelabeld wordt met een persoonlijkheidsstoornis dan is de volgende stap misschien schematherapie, en daarin ga je als het goed is met een psycholoog proberen te begrijpen wat het kernprobleem is en hoe je daar anders mee om kan gaan. Dat is uiteindelijk wat helpt.

Kijk als je het hebt over bpd, ja allicht ligt daar “trauma” aan ten grondslag! Je wordt daar echt niet mee geboren, maar tegelijkertijd, het maakt niet uit of je het bpd of cptss noemt, wat belangrijk is zijn je klachten. En het kan wel helpen om te begrijpen waar die vandaan komen, maar daarvoor heb je gewoon een goede therapeut nodig, een label helpt daar niets bij omdat het niets zegt over oorzaak.

Bij mij is een vermijdende persoonlijkheidsstoornis gesteld toen ik twee jaar geleden in therapie ging. En toen ik een paar jaar eerder in therapie was ging het om depressie en een angststoornis. Die labels zeggen allemaal helemaal niets over de oorzaak van m’n klachten en ook niets over de oplossing, alleen iets over de uiting. Die paar jaar geleden kreeg ik psychosociale psychotherapie, en nu schematherapie, en het hielp/helpt mij allebei heel erg (schematherapie nog veel meer om tot de kern te komen). Ja ik weet zeker dat mijn klachten terug te lijden zijn naar emotionele verwaarlozing als kind, een depressieve, emotioneel onbetrouwbare moeder, etc. Heb ik dan onzichtbare cptsd? Helpt het mij om het zo te noemen? Ik denk het niet. Ik vind het soms nog wel helpend om te denken in termen van hechtingstheorie als het gaat om hoe ik relaties met anderen heb/aanga en mij daar in voel, maar het helpt mij het meest om gewoon hardcore wekelijks met een therapeut uit te pluizen hoe dingen voor MIJ zijn/voelen.

Enerzijds maakt het label niets uit, anderzijds kan misdiagnose natuurlijk wel echt een probleem zijn vanwege stigma en onterechte aannames over die classificaties, en rigide over labels denken ook. Nog niet zo heel lang geleden was het idee dat persoonlijkheidsstoornissen niet te behandelen waren (en er zijn zeker en vast nog steeds zorgverleners die dat denken), tja dan is dat natuurlijk niet bepaald helpend voor je herstel :cry: en over die mensen in je omgeving: als hun enige problemen worden verholpen met medicatie is dat misschien prima, maar als je denkt dat er andere dingen aan ten grondslag liggen dan is het misschien inderdaad kwalijk als het label adhd wordt gegeven en hulp daarbij stopt, want inderdaad, adhd en zéker die overtuiging van dat het een “hersenziekte” is/allemaal neurobiologisch te verklaren, maakt dat het het gesprek eindigt in plaats van opent.

Een vriend van mij was op een zeker moment bij iemand die een soort venn-diagram tekenende met daarin de labels van m’n vriend: adhd, bpd en verslaving; waar de cirkels elkaar overlapte stond de naam van m’n vriend :cry: en het idee van die psychiater was dus, voor adhd medicatie, voor verslaving verslavingszorg en voor bpd therapie, alsof het losstaande problemen waren die allemaal apart behandeld moesten worden?? Terwijl alle drie de problemen dezelfde oorzaak hebben/met elkaar verweven waren :cry:

Mensen hebben de neiging om op zoek te gaan naar een label om zichzelf/anderen beter te begrijpen, maar mensenlijk gedrag categoriseren levert niet meer begrip op. En steeds nieuwe labels verzinnen ook niet (zoals neurotypisch/neurodivergent). Mensen reageren namelijk op die nieuwe labels, er ontstaat een nieuwe manier om jezelf te bekijken en om jezelf te gedragen. Dit essay zette mijn wereld tien jaar geleden echt op z’n kop en sindsdien ben ik eigenlijk altijd bezig geweest met classificaties, labels, taal en de gevolgen daarvan: Ian Hacking · Making Up People: clinical classifications

En boekentips: het werk van trudy dehue, betere mensen en de depressie-epidemie, floortje scheepers’ mensen zijn ingewikkeld, en ik heb dit zelf (nog) niet gelezen maar laura batstra pleit ook voor het demedicaliseren van menselijk gedrag en heeft een boek geschreven dat heet adhd macht en misverstanden.

7 likes

ahh ik zit dus in de sollicitatieprocedure voor een phd plek over taal in de samenleving rondom psychatrie/adhd en ik merk nu weer hoe hard ik hier op aanga, ik hoop zo dat ik de plek krijg

5 likes

oke sorry ik wil nog één ding toevoegen, ook niet vergeten dat dsm classificaties alleen bestaan ten opzichte van een arbitraire, (cultureel bepaalde!!! en daarmee over tijd veranderende) norm! En zeker met een classificatie als adhd is het belangrijk dat in ogenschouw te houden, omdat we bijvoorbeeld van kinderen vragen zich te concentreren in steeds groter wordende klassen, en van volwassen vrouwen om zowel een fulltime baan, als zorg voor de kinderen als zorg voor het huishouden te dragen, al allicht dat dat niet iedereen lukt??

En daarmee wil ik dus opnieuw niet de ervaren klachten van mensen bagatelliseren, want die zijn echt, maar het is wel belangrijk om de oorzaak van die klachten niet (alleen) in het individu te zoeken maar óók in de (sociale/culturele) omgeving/maatschappij.

Ging hierover ook in de volkskrant: https://www.volkskrant.nl/mensen/is-er-eindelijk-oog-voor-de-zorgvraag-van-vrouwen-met-adhd-of-bezwijken-ze-onder-maatschappelijke-druk~bb5c9341/

4 likes

Ik ga dit later uitgebreider lezen maar de DSM is natuurlijk ook een verzameling van symptomen die een naam zijn gegeven. Dat geldt voor adhd, maar ook persoonlijkheidsproblematiek, depressie, etc. Wij mensen willen nou eenmaal graag dingen in hokjes stoppen.

Dat is ook wel mijn heuvel als psycholoog: jij bént niet de adhd of depressie, je hebt symptomen en als je er genoeg hebt wordt het zo genoemd zodat het voor de mens beter behapbaar is. Ik had overigens wel echt het idee dat er neurobiologische verschillen zijn gevonden, althans wat ik heb gehad in mijn master klinische neuropsychologie. Ik kan alleen niet meer bij die artikelen dus zal eens kijken of ik er nog aan kan komen!

Overigens is het ook zo dat als mensen veel meegemaakt hebben, de symptomen van allerlei stoornissen gaan overlappen en onderscheid steeds moeilijker wordt omdat alles in elkaar blend. Het is zo complex om goede diagnostiek te doen; en de ene psycholoog focust op adhd en de ander weer op ptss en er komt natuurlijk ook wel een bias in het onderzoek dan.

Mijn ervaring is wel dat er ook makkelijk wordt gezegd ja heb ADHD kan ik niks aan doen, terwijl het dus geen oorzaak is maar inderdaad een verzamelnaam. Ik ben er wel van overtuigd dat het onderzoek altijd vooral op jongetjes is gericht en dat vrouwen hele andere uitingsvormen hebben vanwege de neiging tot meer aanpassen (vanuit sociale druk? Maatschappelijke verwachting?) en het langer onzichtbaar blijft dat ze strugglen. Als ik naar mezelf kijk ook: ik heb een angststoornis gehad, depressie, burn-out en eetstoornis. En de diagnose adhd was voor mij wel meer onderliggend waarom ik maar blijf strugglen, maar het blijft geen oorzaak. Mijn tekortkomingen in mijn jeugd daarentegen wel, en dat ik nooit heb geleerd om te gaan met onrust/continu aanstaan/emotioneel en fysiek onbereikbare ouders.

Sorry voor deze halfbakken woordenkots terwijl ik nog niet helemaal bijgelezen ben en waarschijnlijk dingen dubbel zeg maar wou graag al reageren

5 likes

Ik denk dat we het eens zijn in de zin: classificaties over menselijk gedrag zijn mijn onderwerp omdat ik het zóoooo interessant en belangrijk vind, omdat het zulke vergaande gevolgen heeft voor hoe we onszelf en de wereld begrijpen. Maar ik denk ook dat het onszelf en de wereld vormgeeft ipv ontrafelt. Dus ja ik ben het helemaal met je eens in de zin van wat ik eerder schreef: misdiagnose kan natuurlijk wel echt een probleem zijn vanwege stigma, onterechte aannames over die classificaties, rigide denken over labels en hoe je daar mee om gaat etc. Het ís heel belangrijk omdat er ten onrechte een bepaalde objectiviteit en “waarheid” aan die labels kleeft, waarop wetenschappelijk onderzoek gebaseerd wordt en waarop vervolgens beleid gemaakt wordt en de zorg wordt ingericht. Wat overigens ook voor veel zorgverleners enorm moeilijk en frustrerend is. Ik heb voor m’n masterscriptie onderzoek gedaan naar hoe dsm classificaties in praktijk gebruikt worden door zorgverleners in een academisch ziekenhuis, en hoe taal, beleid, systemen etc met elkaar samenhangen en hoe het soms heel moeilijk is om “goede zorg” te verlenen door al dat.

Ik begrijp ook dat “het juiste” label (mede daarom) voor mensen heel belangrijk is, omdat het nogal wat invloed heeft op of/hoe/wat voor zorg ze kunnen krijgen. Om nog te zwijgen over de positieve gevolgen in eerste instantie: legitimiteit van je klachten, het idee dat het niet “aan jou” ligt (terwijl die labels het probleem uiteindelijk juist wel in het individu leggen ipv in de samenleving/omgeving) .

Ik denk dat je gelijk hebt dat cptsd misschien meer begrip brengt omdat het wel wat zegt over de oorzaak van klachten, maar ik denk ook dat het evengoed een label is voor iets dat er voor iedereen anders uit kan zien. Ik weet niet, ik denk dat het veel helpender en verbindender is als we niet in termen van labels met elkaar praten (kijk, professionals onderling a la), maar in termen van klachten en waar die vandaan komen. Ik denk dat het veel helpender is om dingen te zeggen als “ik voel mij anders dan anderen”, “ik voel mij vaak waardeloos”, “ik vind het moeilijk om anderen te vertrouwen”, “ik ben heel de tijd bang dat je bij mij weggaat”, “soms wil ik dood en ik weet niet waarom” etc, en om daaruit te gaan kijken van waar komt dat gevoel vandaan? Waarschijnlijk kom je dan uit bij vroegere ervaringen/gevoelens (of noem het trauma), en hoe je daar mee om bent gegaan wat je toen hielp maar wat je nu in de weg zit. Ik denk dat een goede therapeut die ook kritisch is op zijn/haar vak eigenlijk precies dat doet, ik ken veel psychologen die het eigenlijk gewoon niet hebben over labels met hun patienten. Maar goed, ze moeten zo’n classificatie wel stellen om (vergoedde) zorg te kunnen bieden.

Ik bedoel: ja classifications matter, maar het zou beter zijn als we richting een systeem en samenleving gaan waarbij dat niet op deze manier zo is :stuck_out_tongue:

Ja ik denk dat je dan artikelen hebt gelezen/onderwijs hebt gehad over artikelen die idd verschillen op groepsniveau hebben gevonden. En het is ook zo dat ook bronnen waarvan je zou denken dat ze betrouwbaar zijn, het hele discours rondom adhd over hebben genomen dat dus is gebaseerd op verkeerde aannames, onjuist conclusies of foutieve interpretatie van onderzoek. :melting_face: Maakt het ook heel hardnekkig.

Ik vind het wel grappig want je lijkt zelf toch een soort denkfout te maken: je zegt terecht en heel helder inderdaad dat die classificaties verzamelnamen zijn en geen oorzaak, maar daarna zeg je dat vrouwen een andere uitingsvorm van adhd hebben. Van wat dan? Door dat te zeggen, zeg je eigenijk dat adhd wel iets is dat “tot uiting kan komen”.

En ook dat adhd bij jou onderliggend is, maar geen oorzaak. Wat bedoel je dan precies? Als je zegt onderliggend, klinkt het alsof het toch “iets” is dat onder je struggles ligt.

Ik bedoel dit trouwens niet kut haha!! Het illustreert mijn inziens heel mooi hoe hardnekkig dit taalgebruik rondom dit soort labels is, zelfs als men heel helder heeft wat die labels zijn trappen mensen in de reïficatie valkuil

4 likes

Ik vind dat iedereen die deze enorm lange Posts volledig leest haar adhd label moet inleveren, ik was na 3 zinnen van de tweede post al klaar qua concentratie.

Heb jij een trauma?

  • Ja
  • Nee het is pure adhd

0 stemmers

8 likes

Hahahaha ik lees ook mega half nu, moet hier echt voor gaan zitten en geen zin

1 like

Ja maar ik denk wel dat de moeilijkheden ( die in volksmond adhd worden genoemd) door een andere neurobiologie teweeg worden gebracht maar goed het zou goed kunnen dat mijn studie ook de artikelen niet goed heeft geïnterpreteerd hè, op groepsniveau en niet individueel. En dat dit dus bepaalde klachten kan veroorzaken, door andere neurobiologie, en dat als je de klachten op een bepaalde manier sorteert en groepeert en je er voldoende hebt het adhd wordt genoemd. En dat adhd als label niet een oorzaak is (want verzameling van symptomen), maar m.i. is een andere neurobiologie wel een oorzaak kan zijn van kwetsbaarheden zoals slechte impulscontrole, etc.

Ja nee nu verwoord ik ook niet alles goed maar das ff lastig blijkbaar dus ik ga weer even uit dit gesprek :joy:

2 likes

Ik zag hoe groot de post was en ik had zoiets van; TLDR

14 likes

Zoveel tekst kan mijn brein echt niet aan, haha

5 likes

Gefeliciteerd jij hebt echt adhd

@Mrs.Fraser gefeliciteerd jij ook

1 like

Dankje, de diagnose was niet voldoende. Blij dat het nu bevestigd is.

5 likes

Ik heb nog niet zo lang de diagnose ADHD en ga nu na overleg met de psychiater met langwerkende methylfenidaat starten. Hij was er echt heel lovend over wat het voor je kon doen dus ik ben heel benieuwd!

Het enige waar ik bang voor ben is slapen, want dat gaat bij mij al super slecht. Dus ik hoop dat ik één van die ADHD’ers ben die beter slaapt ermee.

Ik slaap er zeker niet slechter door, ik sliep vroeger ook slecht. Als tiener heel erg slecht door piekeren en druk hoofd en als twintiger ook vaak, maar dat had ermee te maken dat ik mijn dag en nachtritme omgooide.
Nu ben ik inmiddels al 40 en slaap prima, als ik slecht slaap is het hormonaal of door een zere rug :older_woman:t3:

Ik denk zelfs dat medicatie het verbetert, ik slik sinds een half jaar weer langwerkende methylfenidaat en slaap verassend goed de laatste tijd. Misschien juist wat meer rust en regelmaat in m’n leven hierdoor.
Maar ik slaap ook goed op een dubbele espresso, dus ik ben ook niet helemaal normaal.

5 likes

Oh fijn dat het voor jou zo lijkt te werken, ik hoop bij mij ook! Ik heb ook een omgedraaid dag- en nachtritme, wat ik heb ‘opgelost’ door met name late diensten te doen op mijn werk. En ik gebruik dan slaapmedicatie voor de vroege dagen. Maar inderdaad als ik dan wakker word, gaat mijn hoofd ook meteen aan.

Ik kan overigens ook prima slapen op koffie! Maar mijn psychiater vertelde vandaag dat ADHD’ers wel vaker anders reageren op stimulerende middelen (drugs met name, maar cafeïne kon ook).

Ik kan je vertellen dat ik als slechte slaper zeker slaperiger word van (langwerkende) methylfenidaat. Was een van de eerste bijwerkingen die me opviel (ik ben na mijn ‘proefritje’ methylfenidaat echt K.O. op de bank gegaan toen ik thuis kwam haha). Dus ik duim dat dat voor jou ook zo is!

2 likes

Ik word ook moe van koffie :skull: toch stug tering veel blijven drinken want lekker

4 likes