Volgens mij hielp mijn ene opa wel een joodse vriend, maar niet echt verzet. Ik weet het niet precies, was iets waar niet over gepraat werd. Mijn vader vertelde weleens dat er een ‘oom’ was die geen oom was die joods was.
Andere opa was een Duitser en heeft als jonge man aan het oostfront gevochten. Ene overgrootvader was wel een nazi andere overgrootouders (vooral overgrootmoeder) fel tegenstander en heeft haar vier zoons geprobeerd te verstoppen. Maar uiteindelijk moesten ze toch vechten, mijn grootvader dus ook en is in zijn arm geschoten. Dat is zijn redding geweest aan het oostfront.
Nog een toevoeging: ik was bijna mijn fantastische lieve oma vergeten. Ook Duits, kind van de nazi overgrootvader en als puber de oorlog meegemaakt. Moest in een soort hitlerjugend kamp werken op het land en later aan het eind van de oorlog moest ze zelfs luchtafweer zoeklichten bedienen. Vertelde ze me nog niet lang voor ze overleed. Toen kwamen alle herinneringen boven.
Ik heb een bijzondere familiegeschiedenis wat dat betreft. Wel altijd interessant om beide kanten te kennen.